32. Techniek voor muzikanten
Publicatie: 01/01/2023
Neen, niet in een Siamese kramp schieten als je het woord ‘techniek’ ziet staan. Heel effe diep ademhalen en gewoon lezen, het zal helpen, in alle opzichten.
Ik ken geen enkele muzikant en/of muziekliefhebber meer die geen concerten, tutorials, documentaires, enz. wil bekijken. Wij zijn allemaal zo gewend (en verwend) door de massaal aangeschafte computers, Wifi, interfaces, en andere technische pareltjes, dat we tot de ontstellende vaststelling moeten komen dat velen nog geen flauw benul hebben van de meest essentiële zaken die zich achter de schermen afspelen. Maar, ja, we staan wel onmiddellijk op onze achterste poten als ‘het verdomde internet alweer zo traag is’. Wees gerust, technische gegevens zullen in dit artikel tot een absolute minimum beperkt worden, maar je zal ongetwijfeld wel een aantal zaken hebben zien passeren.
Laat me eerst en vooral beginnen met iets wat we allemaal kennen: kabeltjes. Werp maar eens een blik op de modem van je internet provider, die waarschijnlijk ergens achter een kast of in een vergeten hoek weggemoffeld is (de modem, dus). En kijk dan op het kabeltje of je Cat 5 of Cat 5e ziet staan (als het Cat 6 of hoger is zit je goed). Laat die kleine letter ‘e’ nu net een wereld van verschil maken, waarover dadelijk meer. By the way, als je denkt dat dit niets te maken heeft met je Wifi, think again.
Veel mensen hebben thuis een router staan om juist meerdere toestellen tegelijk (en bij voorkeur draadloos) te kunnen laten werken, zoals laptops, smartphones, tablets, etc. Maar je moet wel beseffen dat Wifi eigenlijk helemaal achteraan in de keten staat. Zoals beloofd een kort maar hoogstnodig technisch lijstje, waarin wordt opgesomd wat die categorie juist inhoudt:
Je leest het goed: het verschil tussen Cat. 5 en Cat. 5e is gigantisch: dat ene lettertje ‘e’ maakt een verschil van een factor 10. Met andere woorden: terwijl iedereen tegen 100 km/u rijdt, kan jij maar maximum 10 km/u halen, ook al rij je met zo’n flitse bak.Vanaf Cat 5e blijft de snelheid dezelfde, maar het verschil tussen Cat. 5e en Cat. 6e is alsof je tijdens het weekend tegen 120 km/u naar de kust rijdt maar dan met … 10 rijstroken.
Als je steeds meer toestellen gebruikt, of zwaardere toepassingen zoals online gamen en conferencing, zal dit een bijzonder grote invloed hebben. Daarom heb ik even doorgebeten en al mijn bekabeling vervangen door zes exemplaren Cat 6a tussen 0,5m en 3m, wat me nog geen 30 euro heeft gekost. Is er enige verbetering merkbaar ? Laat me stellen dat dit een retorische vraag is. Er zijn nog hogere categorieën maar die zijn eerder geschikt voor bedrijfsdoeleinden. Oh, ja, mocht je er ooit aan twijfelen: een ‘vaste’ verbinding (dus mét ethernetkabel) is ALTIJD het snelst én stabiel.
Om heel even terug te komen op de router: bij de meeste zal je beschikken over de zogenaamde ‘dual band’, respectievelijk 2,4 GHz en 5 GHz. Als je dit met de ons bekende radiosignalen vergelijkt heb je het verschil tussen AM en FM:
– AM: draagt veel verder, maar de geluidskwaliteit is beperkt (hoge en lage tonen worden afgekapt)
– FM: de kwaliteit is prima van hoog naar laag, maar het signaal draagt veel minder ver
En mocht je overwegen om een router aan te schaffen, neem er dan in ieder geval een met Wifi 6, want dan zit je snor voor de komende 10 jaar. Niet alleen gaat het iets sneller, maar er is vooral een gigantische verbetering op vlak van de bandbreedte, zeg maar een veel efficiënter rijgedrag op autosnelwegen. En als je graag overal in huis over een degelijk signaal wil beschikken loont het de moeite om eens uit te kijken naar een ‘powerline’.
Maar goed, ik ga het ook even hebben over audio interface. In lekentaal betekent dit een technische tussenschakel die er voor zorgt dat het (analoge) geluid uit microfoons en instrumenten wordt omgezet in een (digitaal) signaal, waarmee onder meer computers kunnen werken. Denk bijvoorbeeld aan het verschil tussen de klassieke band- of cassetterecorder en de CD en DVD. De interesse voor audio interfaces is onder de muzikanten enorm gegroeid, want het blijkt een onontbeerlijke schakel te zijn om op te nemen, te mixen en zelfs online te musiceren.
Vele moderne mixers maken gebruik van een USB-poort (met de ons bekende printerkabel) om het digitaal omgezette audio signaal te transporteren. Mocht je je nu afvragen waarom die USB-kabeltjes niet allemaal dezelfde zijn, moet je dit eens bekijken:
Zeker bij de aanschaf van een computer, laptop, tablet, of aanverwante, zou ik hier toch eens eerst een blik op werpen.
En nu komt de audio interface op de proppen. In veel online conference tools zal je heel vaak een kleine vertraging merken, maar laat dat nu net de grootste struikelblok zijn voor muzikanten. Met andere woorden: je speelt niet in hetzelfde ritme en dat is niet bepaald leuk, om niet te zeggen: compleet ondoenbaar.
Nu is de bedoeling om die vertraging (gekend onder de benaming ‘latency’) zo laag mogelijk te houden, en ik spreek hier over milliseconden. Om een idee te geven: professionele opnamestudios hanteren een maximum van 7 milliseconden. Alles wat daarboven zit is voor ons hoorbaar en kan storend worden. Nu beschikken wij niet allemaal over zo’n studiobudget maar er zijn audio interfaces op de markt die daar maar heel nipt boven zitten, voor een prijs die schommelt rond de 150 euro.
Laat dit lijstje met de belangrijkste metingen (via USB-C) voor zich spreken:
– BS: buffer size (samples)
– Lat A: RTL (Round Trip Latency) met sample rate: 48000 KHz
– Lat B: RTL (Round Trip Latency) met sample rate: 19200 KHz
Zo, en nu mag je terug ademen.