Knikkende knieën, zwetende handen, kurkdroge mond, hartkloppingen, maag- en darmenrecital, of erger, … Klinkt waarschijnlijk zeer bekend en berucht. Als je denkt dat dit enkel voor beginners of amateurs is, think twice ! Zelfs de grootste professionals hebben het ook. Er zijn tal van voorbeelden van bekende artiesten en muzikanten die men bijna geboeid het podium moet opsleuren, maar die een complete gedaantewisseling ondergaan eens ze van wal steken.

Eigenlijk is plankenkoorts een volkomen natuurlijke reactie aan ‘blootstelling’, want ons onderbewustzijn interpreteert dit als een ‘bedreiging’, mogelijk zelfs als ‘levensgevaarlijk’. Door de panische angst om een (mogelijk fatale) fout te maken wordt men tegelijk hyperalert én totaal onzeker. Je lichaam en je geest verwachten dat je binnen luttele seconden compleet wordt opgepeuzeld, waardoor de overdosis aan adrenaline je een gevoel bezorgt van ‘fight, shelter or run for your life’. In extreme gevallen kan dit zelfs leiden tot een totale verlamming of ‘freeze’.

Klinkt allemaal heel dramatisch, nietwaar. Maar ondanks het feit dat je lichaam overreageert, moeten we blij zijn met zo’n reactie, want dit zijn tekenen van een diepgewortelde en instinctieve overlevingsstrategie, m.a.w. je bent voorbereid. Accidents will happen, maar dat betekent niet dat bij eender welke fout de wereld zal vergaan. Vreemd genoeg verdwijnen die symptomen meestal van zodra het optreden begint, alsof alle ‘gevaar’ geweken is.

Maar wat kan men allemaal doen om dit in te perken en/of zoveel mogelijk te vermijden ? Sommigen vinden er niet beter op om eerst ‘bepaalde substanties’ tot zich te nemen, zogezegd om de zenuwen te kalmeren, maar dit is niet echt aan te raden. Het geeft een vals gevoel van zekerheid, met alle gevolgen vandien, en met jammer genoeg veel te veel voorbeelden. Eddie Van Halen (toch niet de minste onder de gitaargoden) is, op aanraden van zijn vader, vanaf zijn 12e beginnen drinken om zijn plankenkoorts te overwinnen, want voor elk optreden stonden er rijen emmers klaar.

OK, maar hoe kan je dit nu aanpakken ? Regel nummer één: neem de ‘ruis’ weg en ‘focus’. De immer lieftallige Kim Clijsters had nooit nummer één in het vrouwentennis kunnen worden als haar vader niet als ‘buffer’ gefunctioneerd had. Hierdoor was ze in staat om zich mentaal voor te bereiden en zich volledig op de wedstrijd te concentreren.

Ook voorbereiding is cruciaal, waardoor het aantal onvoorziene en ‘onoverkomelijke’ problemen drastisch kan beperkt worden. Wie opgefokt en afgepeigerd een podium opstapt zal de grootste moeite hebben om iets degelijk te presteren. Als iemand mij voor een optreden met al dan niet ‘interessante’ vragen of opmerkingen wenst te komen verblijden, wuif ik meestal terug met een brede grijns: ‘kom mij straks na het optreden nog eens opzoeken’.

Ongetwijfeld zullen er àltijd betere muzikanten zijn, maar dat neemt niet weg dat ik zelf wel weet waartoe ik in staat ben en met wat ik bezig ben. Als het een degelijk optreden was kan je twee soorten reacties verwachten: ofwel wordt er een duim opgestoken ofwel druipt de ‘betweter’ stilletjes af. Plots blijk je ook zeer populair te zijn en wil of moet men absoluut zijn / haar verhaal aan jou kwijt. Neem dat allemaal met een korreltje zout, want dit gebeurt in een soort euforie, al dan niet inclusief de nodige portie dorstlessers. Laat je niet leiden door één enkele opmerking, zowel positief als negatief, want het lijkt dan alsof ‘iedereen’ die mening is toegedaan.

En beloftes dat er gemaakt worden … Ik heb daar trouwens een remedie voor: als men toch de intentie heeft om ons te boeken (met de zeer populaire en kwistig gebruikte ‘optie’), laat het ons dan ineens ter plekke vastleggen. Niet laten koud worden, moet je maar denken.

Afijn, een gezonde dosis nuchterheid kunnen zowel voor, tijdens als na een optreden wonderen doen.