De grootste fout die je kan maken is er van uit te gaan dat iedereen op dezelfde manier denkt. Veel mensen hebben het woord ‘narcisme’ al horen vernoemen, maar veel te weinig onder ons weten wat het juist inhoudt en hoe het ons allemaal zo beïnvloedt.

Je blijft constant tegen je eigen torenhoge muur van ongeloof en onbegrip op botsen, omdat je helemaal niet beseft waarom bepaalde personen zo anders denken, handelen en reageren. Zolang je niet doorhebt hoe narcisme in mekaar steekt, zal dat je levenslang parten blijven spelen. En wat het nog veel erger maakt: onbewust (en vooral onwetend) speel je daarmee narcisten juist in de kaart.

De voornaamste kenmerken van narcisme zijn:
– een overdreven gevoel van belangrijkheid
– het overdrijven van prestaties en/of talenten
– een verheerlijkt zelfbeeld
– verslaafd aan aandacht
– onredelijke verwachtingen van anderen
– geen enkele tegenspraak dulden
– zeer manipulatief
– gespeeld charmant
– gebrek aan echte emoties
– hooghartig naar anderen
– wil macht hebben
– wil controle hebben
– extreme jaloezie
– egoïstisch en egocentrisch
– extreem achterdochtig
– extreem wraakzuchtig
– steeds op zoek naar zondebokken
– bang voor de dood (bang dat leugens uitkomen)

Narcisten houden zich meer dan gemiddeld bezig met fantasieën over succes, macht, schoonheid, ideale liefde en genialiteit. Ze overdrijven vaak hoe belangrijk ze zijn en leiden in zekere mate aan grootheidswaanzin. Het zijn regelmatig pathologische leugenaars. Ze komen arrogant over en vertonen een gebrek aan empathie. Maar tegelijkertijd worden ze vaak als zeer charmant en charismatisch gezien. De narcist verdedigt het ego, koste wat het kost. Geen enkele leugen wordt vermeden, zolang de buitenwereld maar onder de indruk is.

Er nog even bij vermelden dat narcisme mee aan de basis ligt van sociopathie en psychopathie. 

Wat heel erg opvalt is dat veel leiders narcisme vertonen, in de allereerste plaats omdat ze geen scrupules hebben. Narcisme blijkt vaker voor te komen in bepaalde beroepen, met name in de politiek, onderwijs, religie, bedrijfsmanagement, geneeskunde, leger, wetshandhavingsinstanties, showbusiness en sport.

Ook zijn sociale media kanalen waarop het vaak voorkomt. Denk hierbij aan influencers, podcast oprichters, en mensen die de wereld willen verbeteren. Op populaire kanalen willen ze zoveel mogelijk volgers verzamelen om hun ego te voeden. 

Het is belangrijk om te begrijpen waarom sommige mensen dwangmatig zoeken naar bevestiging door middel van prestaties, en waarom dit hen hun hele leven kan blijven drijven. Vaak komt dit voort uit afwijzing en emotioneel misbruik tijdens hun kindertijd, waarin ze niet genoeg liefde van hun ouders kregen. Het is gevaarlijk wanneer ouders hun angsten doorgeven aan hun kinderen, omdat dit de ontwikkeling van het kind kan belemmeren. Angst is namelijk geen ware liefde; het scheidt eerder dan dat het verbindt. Hoewel angst een functioneel gevoel is, is het verre van ware liefde.

Pathologische narcisten gaan obsessief op zoek naar elke vorm van erkenning. Hier vinden ze namelijk de zaken waar ze op overleven, zoals aandacht, macht, controle en rijkdom. Ze zijn hieraan verslaafd, het is hun adrenaline. Ze proberen volgers te krijgen via bekendheid en dromen ervan om een publiek figuur te worden. Dit biedt hen namelijk aandacht, vleierij, bevestiging en applaus. Door de macht die ze van hun publiek krijgen, kunnen ze het publiek bespelen en manipuleren. Narcisten die graag in de schijnwerpers staan, zullen hun slachtoffers altijd angst aanjagen, soms subtiel maar vaak openlijk.

Narcistische leiders hebben een zeer schadelijke invloed op de samenleving. Deze vorm van misbruik op grote schaal werkt op dezelfde manier als bij twee mensen in een liefdesrelatie. Beide partijen hebben immers deze rollen nodig om hun eigenwaarde te behouden en hun verbrijzeld zelfvertrouwen weer op te bouwen. Ze zoeken interactie vanuit een superieure benoeming, een winstgevende positie, gezag en mooie klinkende woorden. In eerste instantie bieden ze een oplossing voor het probleem, zodat je aan hen vast hangt. Dit creëert blind vertrouwen en ze worden jouw bondgenoot. Ze trekken een collectief aan van mensen met dezelfde mening en beloven leiderschap en inzet.

Ze omringen zich graag met andere bekende figuren en laten zich door hen omhoogstuwen. Op deze manier ondersteunen ze elkaar en behouden ze hun machtsposities. En de menigte? Die kijkt naar hen op.

Mensen met pathologisch narcisme zijn niet geïnteresseerd in een wisselwerking met hun gelijken, omdat ze simpelweg niet geloven dat anderen hen kunnen evenaren.

Ze willen intellectuele dapperheid en prestaties benadrukken, of deze nu waar of ingebeeld zijn,
om op deze manier narcistische bevoorrading te genereren. Dit doen ze door volgers, leerlingen, toegewijde parochianen, bewonderende kiezers, ondergeschikten, afhankelijke patiënten, enzovoorts aan zich te binden.

Een ander type narcist ontleent zijn of haar gevoel van zelfwaardering uit lichamelijke prestaties, zoals bodybuilding, atletische prestaties, doorzettingsvermogen en uithoudingsvermogen, en natuurlijk ook uit seksuele veroveringen.

Voorbeelden van ‘pathologische narcistische bewegingsruimtes’ zijn onder andere de patiënten van een chirurg of psychiater, rechters die controle hebben over de samenleving, de leraar en zijn of haar studenten, de narcistische leider, goeroe of helderziende en zijn volgers, de psychopathische tycoon, CEO of manager en hun werknemers en ondergeschikten, en ten slotte politici die zichzelf op de kap van de samenleving verrijken en daarbij alles blind kapotmaken.

Narcisme is gerechtvaardigd opportunistisch en wordt aangetrokken tot beroepen waarin ze als goddelijke figuren worden gezien en kunnen rekenen op volgelingen, fans, bewonderaars en aanbidders. Het zijn pathologische leugenaars die hun verklaringen, kennis, talenten, mogelijkheden en prestaties misbruiken. Deze mensen zijn onbetrouwbaar en betoveren anderen via hun intelligentie en charisma, waarbij ze een sterk talent hebben voor communicatie. Dit is een ideale combinatie om mensen te misleiden.

Sommige dokters hebben liever dat hun patiënten sterven dan dat ze hun eigen onwetendheid moeten toegeven. Ook getraumatiseerde therapeuten kunnen hun patiënten traumatiseren vanwege een gebrek aan empathie en de aanwezigheid van cognitieve dissonantie.

Zakenlui van dit kaliber maken hun bedrijven tot een puinhoop en vernietigen daarbij hun werknemers. Ze zijn herhaaldelijk betrokken bij oplichting en schandalen.

Wanneer alles er zogenaamd goed uitziet, is de narcistische relatie tussen de narcist en zijn of haar bewonderaars gebaseerd op onvervalste mentale uitbuiting. De narcist beschouwt zijn of haar bewonderaars als objecten en bevredigende hulpmiddelen, en ziet hen als overbodig en vervangbaar. Ze streven steeds naar grotere dosissen narcistische bevestiging en zijn op zoek naar nog meer bewondering en aandacht, totdat er uiteindelijk niets meer overblijft van hun morele beperkingen. Het is gevaarlijk voor onze maatschappij dat dergelijke mensen posities bekleden, en het resultaat hiervan is al eeuwenlang zichtbaar.

Wanneer de volgelingen van de narcist uiteindelijk vermoeid, opstandig, verveeld en afkerig worden en amper nog vermaakt worden door de volhoudende verlangens en kinderlijke honger naar aandacht van de narcist, ontstaat er angst door het overdreven paranoïde en gedwongen beleid. Op dat moment zullen volgers en aanhangers de narcist uiteindelijk in de steek laten. De narcist wordt dan wraakzuchtig, bijvoorbeeld via emotionele afpersing en door messen in de rug te steken.
Personen die ze nog niet zo lang geleden idealiseerden en koesterden, worden nu op criminele wijze uitgebuit en regels en normen worden grandioos overschreden.

In tegenstelling tot hun collega’s in identieke beroepen, hebben deze gezagsdragers geen empathie, geen wroeging of berouw en geen enkele morele normstelling. Ze misbruiken constant hun gezag. Het socialisatieproces is verstoord vanwege problemen in hun vroegere relatie en hechting met hun ouders, waardoor de normale werking van sociaal handelen wordt belemmerd. Ze weten op affectieve wijze niet hoe ze sociaal moeten zijn, maar wel hoe ze moeten manipuleren, gaslighten, beheersen en uitbuiten. Ze weten niet hoe ze in een team moeten samenwerken en kunnen niet gedijen in een ‘gelijkwaardige gestructureerde samenleving’.

Ze worden niet afgeschrikt door mogelijke straffen en gaan ervan uit dat regels en wetten niet voor hen gelden vanwege hun psychopathie. Het overtuigde rechtsgevoel, gekoppeld aan superioriteit, leidt tot de opvatting dat ze onoverwinnelijk, immuun, onkwetsbaar en goddelijk zijn, en daardoor minachten ze regels, wetten en straffen. Ze beschouwen menselijke noden en emoties als zwakheden, wat het coping-mechanisme van hun trauma is. Dit wordt niet veroorzaakt door hun genen, maar wel door hun opvoeding. 

Er blijkt slechts één mogelijke manier te bestaan om narcisten een halt toe te roepen, en dat is simpelweg ‘stop’ zeggen en elk fysisch en intellectueel contact mijden. Zonder volgelingen staan narcisten machteloos, omdat misbruik stopt wanneer het geen voeding meer krijgt.

Een narcist is er rotsvast van overtuigd dat alle problemen en mislukkingen altijd de schuld zijn van iemand anders. Ze zijn veelal omringd door meelopers en ja-knikkers. Om de haverklap, om welke minuscule reden dan ook, vallen er ontslagen en gegarandeerd groeit het legertje zondebokken met dezelfde proportie.

Een narcist hanteert de strategie om conflicten gaande te houden en ervoor te zorgen dat er geen oplossingen mogelijk zijn. Elke discussie is als proberen een glas lucht te drinken.

Een narcist is iemand die geen liefde wil, maar aandacht. Als hij/zij je bewondering niet kan krijgen, accepteert hij/zij je woede. Zijn/haar doel is om een reactie uit te lokken, wat voor reactie dan ook. Het versterkt in zijn/haar ogen zijn/haar macht over jou, het gevoel dat hij/zij de touwtjes in handen heeft, dat jij zwak, naïef, makkelijk te manipuleren of kwetsbaar bent. Er zal altijd een bevestiging volgen dat jij ‘minder’ bent.

Eens men grondig door heeft hoe narcisten in mekaar steken, zal jouw nuchtere en heldere dosis onafhankelijkheid leiden naar een heel andere beoordeling. Volgende boutades helpen hierbij enorm:

– een narcist is een voetballer die doet alsof hij onmisbaarder is dan de bal
– het is vanzelfsprekend dat een narcist tegen zichzelf praat in de spiegel: hij heeft het advies van een expert nodig
– hoe ga je in discussie met een narcist ? Stap één: sta op. Stap twee: verdwijn

En laat ons wel wezen: een narcist is een beleefdere term voor een zelfzuchtige, manipulatieve, kwaadaardige rotzak zonder ziel.