Machiavelli was een schrijver, politicus, historicus en filosoof tijdens de Italiaanse renaissance. In 1513 bracht hij zijn historische boek Il Principe (De Heerser) uit, waarin haarfijn beschreven wordt hoe je mensen moet manipuleren omwille van strategisch eigenbelang en het behouden van macht, waarbij het resultaat alle middelen heiligt.

Met andere woorden: hét boek om situaties naar je hand te zetten, vooral gebruikt in de politiek, het bedrijfsleven en de psychologie.

Beter de harde politieke werkelijkheid nastreven dan ideale en morele droombeelden volgen. Beter gevreesd dan geliefd te zijn, omdat angst beter controle biedt, waarbij men immorele daden of zelfs wreedheid noodzakelijk acht.

Maar de centrale gedachte draait dus rond manipulatie, maar dan wél met de tactiek van een sluipschutter. 

Het is zeer belangrijk om te beseffen welke bedoelingen er schuilen achter elk van de onderstaande, op het eerste gezicht, vrij onschuldige “vragen”. Zeker als ze door een hogergeplaatste persoon gesteld worden, voel je je bijna verplicht om ze positief te beantwoorden.

Spoiler alert: deze passief agressieve vragen zijn niet meer en niet minder dan psychologische valstrikken !

Maar wees gerust: je kan die op een diplomatische manier afweren. De allereerste vereiste is dat je cool en diplomatisch blijft en zeker niet laat blijken dat je overdonderd wordt en paniekerig reageert.

Valstrik 1: “Je vindt het toch niet erg dat … ?”

Met deze vraag wordt je simpelweg voor een voldongen feit gezet en eist men jouw onvoorwaardelijke toestemming. Waag het maar eens van te protesteren; je zal minimaal een gebrek aan loyauteit voor de voeten geworpen krijgen. Er is beslist en jij kan daar niks meer aan veranderen, punt.

Dit kan je wat laconiek counteren door te zeggen: “Alsof ik de keuze had.” Op een iets ernstigere toon gevolgd door: “Eigenlijk had ik liever gehad dat je me dat eerst had gevraagd.”

Het is cruciaal om bij deze eerste horde de hakken in het zand te zetten en je op geen enkel moment uit je lood laat slaan.

Valstrik 2: “Mag ik eerlijk zijn ?”

Wees op je hoede, want zelfs als je hier heel neutraal ja zou op antwoorden, heb je ongewild (en onwetend) een vrijgeleide gegeven op een ongezouten mening. Want jij hebt wel de poort opengezet om bakken kritiek over je heen te krijgen. Maar alles uiteraard onder het mom van “eerlijkheid”, nietwaar.

Volgende minzame reacties kunnen helpen:
“Ik hoop dat u mij niet vraagt om daaraan te twijfelen.”
“Ik mag veronderstellen dat U dat altijd bent.”
“Dat is een interessante uitweiding”

Mogelijk wordt de verholen scheldpartij ook nog eens gevolgd door: “Het is niet persoonlijk bedoeld.”

Waarop jij: “Gelukkig heeft u goede intenties.”

Laat overduidelijk blijken dat dit geheel van je afglijdt.

Valstrik 3: “Wat zou jij doen in mijn plaats ?”

Dit is letterlijk de bal in het andere kamp gooien, en alle verantwoordelijkheid in jouw schoenen te schuiven.

Handige replieken:
– “Dat klinkt alsof U al weet wat U gaat doen.”
– “U kan mijn advies vragen, maar de uiteindelijke beslissing is en blijft Uw verantwoordelijkheid.”
– “Dat is een goede vraag. Om U een degelijke antwoord te geven wou ik daar eens eerst goed over nadenken.”
– “Met een snel en goedkoop advies zal U hoogstwaarschijnlijk niet geholpen zijn.”
– “Als ik U met één vingerknip dé oplossing zou aanbieden, zou U dat ongetwijfeld zelf al hebben gevonden.”
– “Een advies is een advies, en daar zou ik U kunnen bij helpen. Als U mij om een wondermiddel vraagt, helaas niet.”

Valstrik 4: “Wie heeft jou dat verteld ?”

Door jouw bron niet prijs te geven, toon je hierbij ook je loyaliteit:
– “Dat is veel minder belangrijk dan de vraag of het klopt of niet.”
– “We zijn over ons beiden bezig, niet over derden.”

Valstrik 5: “Je vertrouwt me toch, niet ?”

Het ligt bijna op je lippen om geen rethorische vragen te beantwoorden, maar je blijft ongestoord diplomatisch:
– “Daden bevestigen dit, niet woorden.”

Nu moet je niet denken dat het hierbij zal blijven, want er zal ongetwijfeld geschermd worden met opmerkingen à la:
– “Wat heb jij er op te zeggen ?”
– “Geef eens eerlijk antwoord !”
– “Jij draait rond de pot !”
– “Jij wil niet antwoorden !”
– “Ik wil NU een antwoord !”

Hier beginnen stilaan de maskers af te vallen, en het is de kunst om elke escalatie te ontmijnen.

Bij een kortstondige ontmoeting / meeting die je enkel maar dient te “overleven”, kan je vrij gemakkelijker afstand nemen.

Concreet betekent dit dat jij je zo snel als mogelijk uit de voeten maakt of op z’n minst voldoend afstand bewaart.

Met een beleefd maar kordaat:
– “Dat is niet belangrijk.”
– “Vindt U het goed dat ik dat zelf bepaal ?”
– “Goochelen lukt me redelijk, toveren jammer genoeg niet.”
– “Ander onderwerp.”
– “Voor mij klinkt dit niet als een vraag.”
– “Ik ga hier nu niet over discussiëren.”
– “Kunnen we het gezellig houden ?”
– “Laat u mij maar weten wanneer we dit op een volwassen manier kunnen bespreken.”
– “Dan verschillen wij van mening.”

Als men toch niet weet op te houden, kan je deze replieken herhalen, telkens iets explicieter.

Mocht je in de mogelijkheid zijn om het gesprek volledig af te sluiten: gewoon inpakken en wegwezen. Die persoon is jouw tijd en inzet niet waard.

Het wordt natuurlijk een heel ander verhaal als je bezig bent met het opbouwen van een langdurige (werk)relatie.

Het is van essentieel belang om de balans in evenwicht te houden door duidelijk je grenzen af te bakenen en het nodige respect af te dwingen. Vermijdt ten allen tijde dat jij in de verdedigende hoek komt te staan.

Laat elke vorm van intimidatie van je afglijden. Blijf kalm maar vastberaden en dwing de ander om concreet uit de hoek te komen met doelgerichte vragen en bemerkingen:

– “Als ik het goed begrijp had ik dit volgens U anders moeten aanpakken.”
– “Als U mij om advies vraagt, bent U dan bereid om te luisteren ?”
– “Dat hangt er vanaf.”
– “Dat is niet manier zoals ik het me had voorgesteld.”
– “Ik begrijp uw standpunt.”
– “Ik ben bereid om dit op een respectvolle wijze te bespreken.”
– “Ik ben bereid om op Uw vraag te antwoorden, bent U dan bereid om te luisteren ?”
– “Ik ben niet overtuigd, maar we kunnen gerust van mening verschillen.”
– “U wil dat ik U gelijk geef. Dat betekent niet automatisch dat het klopt.”
– “Wat zijn Uw bezwaren ?”

Laat me je nog een laatste advies geven: oefen dit thuis voor je spiegel.