De grootste fout die je kan maken is er van uit te gaan dat iedereen op dezelfde manier denkt. Veel mensen hebben het woord ‘narcisme’ al horen vernoemen, maar veel te weinig onder ons weten wat het juist inhoudt en hoe het ons allemaal zo beïnvloedt.

Je blijft constant tegen je eigen torenhoge muur van ongeloof en onbegrip op botsen, omdat je helemaal niet beseft waarom bepaalde personen zo anders denken, handelen en reageren. Zolang je niet doorhebt hoe narcisme in mekaar steekt, zal dat je levenslang parten blijven spelen. En wat het nog veel erger maakt: onbewust (en vooral onwetend) speel je daarmee narcisten juist in de kaart.

De voornaamste kenmerken van narcisme zijn:
– een overdreven gevoel van belangrijkheid
– het overdrijven van prestaties en/of talenten
– een verheerlijkt zelfbeeld
– verslaafd aan aandacht
– onredelijke verwachtingen van anderen
– geen enkele tegenspraak dulden
– zeer manipulatief
– gespeeld charmant
– gebrek aan echte emoties
– hooghartig naar anderen
– wil macht hebben
– wil controle hebben
– extreme jaloezie
– egoïstisch en egocentrisch
– extreem achterdochtig
– extreem wraakzuchtig
– steeds op zoek naar zondebokken
– bang voor de dood (bang dat leugens uitkomen)

Narcisten houden zich meer dan gemiddeld bezig met fantasieën over succes, macht, schoonheid, ideale liefde en genialiteit. Ze overdrijven vaak hoe belangrijk ze zijn en leiden in zekere mate aan grootheidswaanzin. Het zijn regelmatig pathologische leugenaars. Ze komen arrogant over en vertonen een gebrek aan empathie. Maar tegelijkertijd worden ze vaak als zeer charmant en charismatisch gezien. De narcist verdedigt het ego, koste wat het kost. Geen enkele leugen wordt vermeden, zolang de buitenwereld maar onder de indruk is.

Een narcist hanteert de strategie om conflicten gaande te houden en ervoor te zorgen dat er geen oplossingen mogelijk zijn. Elke discussie is als proberen een glas lucht te drinken. Er bestaat ook een rotsvaste overtuiging dat alle problemen en mislukkingen altijd de schuld zijn van iemand anders.

Vergeet het dat een narcist liefde wil; er bestaat enkel een kinderlijke honger naar aandacht. En als hij/zij je bewondering niet kan krijgen, accepteert hij/zij je woede. Zijn/haar doel is om een reactie uit te lokken, wat voor reactie dan ook. Het versterkt in zijn/haar ogen zijn/haar macht over jou, het gevoel dat hij/zij de touwtjes in handen heeft, dat jij zwak, naïef, emotioneel, makkelijk te manipuleren en kwetsbaar bent. Ze zijn niet geïnteresseerd in een wisselwerking met hun gelijken, omdat ze simpelweg niet geloven dat anderen hen kunnen evenaren.

Narcisten gaan obsessief op zoek naar elke vorm van erkenning. Ze zijn verslaafd aan aandacht, macht en controle; het is hun adrenaline. Ze proberen volgers te krijgen via bekendheid en dromen ervan om een publiek figuur te worden. Dit biedt hen namelijk aandacht, vleierij, bevestiging en applaus. Door de macht die ze van hun publiek krijgen, kunnen ze het publiek bespelen en manipuleren.

Wat heel erg opvalt is dat veel leiders narcisme vertonen, in de allereerste plaats omdat ze geen scrupules hebben. Narcisme blijkt vaker voor te komen in bepaalde beroepen, met name in de politiek, onderwijs, religie, bedrijfsmanagement, geneeskunde, leger, wetshandhavingsinstanties, showbusiness en sport.

Ook zijn sociale media de kanalen waarop het vaak voorkomt. Denk hierbij aan influencers, podcast oprichters, en mensen die de wereld willen verbeteren. Op populaire kanalen willen ze zoveel mogelijk volgers verzamelen om hun ego te voeden.

Narcistische leiders hebben een zeer schadelijke invloed op de samenleving. Ze trekken een collectief aan van mensen met dezelfde mening en beloven leiderschap en inzet. Ze omringen zich graag met andere bekende figuren en laten zich door hen omhoogstuwen. Op deze manier ondersteunen ze elkaar en behouden ze hun machtsposities. En de menigte ? Die kijkt naar hen op en er ontstaat een blind vertrouwen.

Narcisme is gerechtvaardigd opportunisme en wordt aangetrokken tot beroepen waarin ze als goddelijke figuren worden gezien
en kunnen rekenen op volgelingen, fans, bewonderaars en aanbidders. Het zijn pathologische leugenaars die hun verklaringen, kennis, talenten, mogelijkheden en prestaties misbruiken, gebaseerd op onvervalste mentale uitbuiting.

Ze zijn onbetrouwbaar en betoveren anderen via hun intelligentie en charisma, waarbij ze een sterk talent hebben voor communicatie. Dit is een ideale combinatie om mensen te misleiden. Sommige dokters hebben liever dat hun patiënten sterven dan dat ze hun eigen onwetendheid moeten toegeven.

Zakenlui van dit kaliber maken hun bedrijven tot een puinhoop en vernietigen daarbij hun werknemers. Ze zijn herhaaldelijk betrokken bij oplichting en schandalen.

De narcist beschouwt zijn of haar bewonderaars als objecten en bevredigende hulpmiddelen, en ziet hen als overbodig en vervangbaar. Ze streven constant naar grotere dosissen narcistische bevestiging en zijn op zoek naar nog meer bewondering en aandacht, totdat er uiteindelijk niets meer overblijft van hun morele beperkingen.

Het is gevaarlijk voor onze maatschappij dat dergelijke mensen machtige posities bekleden, en de geschiedenis toont keer op keer aan welke desastreuze gevolgen dit heeft.

Narcistische gezagsdragers hebben geen empathie, geen wroeging of berouw en geen enkele morele normstelling. Ze misbruiken constant hun gezag en zijn veelal omringd door meelopers en ja-knikkers. Medewerkers worden zonder enige scrupule behandeld als marionetten, meestal gebaseerd op angst. Eerst worden die de hemel ingeprezen, maar om de haverklap, om welke minuscule reden dan ook, worden ze de grond ingeboord en als huisvuil aan de kant geschoven. Het is zeer typerende dat zulk leiderschap een groot leger zondebokken etaleert. 

Eens de narcist merkt dat de volgers en aanhangers uiteindelijk vermoeid, opstandig en afkerig afhaken wordt hij/zij wraakzuchtig, onder meer via emotionele afpersing en door messen in de rug te steken. Personen die ze nog niet zo lang geleden idealiseerden en koesterden, worden nu op criminele wijze uitgebuit en regels en normen worden grandioos overschreden.

Narcisten worden niet afgeschrikt door mogelijke straffen en gaan ervan uit dat regels en wetten niet voor hen gelden. Het overtuigde rechtsgevoel, gekoppeld aan superioriteit, leidt tot de opvatting dat ze onoverwinnelijk, immuun, onkwetsbaar en goddelijk zijn, en daardoor minachten ze regels, wetten en straffen.

Menselijke noden en emoties beschouwen zij als regelrechte zwakheden, die enkel dienen bestraft te worden.

Er nog even bij vermelden dat narcisme mee aan de basis ligt van sociopathie en psychopathie.

Er blijkt slechts één mogelijke manier te bestaan om narcisten een halt toe te roepen, en dat is zeer kordaat ‘stop’ zeggen en elk fysisch en intellectueel contact mijden. Zonder volgelingen staan narcisten machteloos, omdat misbruik stopt wanneer het geen voeding meer krijgt.

Eens men grondig door heeft hoe narcisten in mekaar steken, zal jouw nuchtere en heldere dosis onafhankelijkheid leiden naar een heel andere beoordeling. Volgende boutades helpen hierbij enorm:

– een narcist is een voetballer die doet alsof hij onmisbaarder is dan de bal
– het is vanzelfsprekend dat een narcist tegen zichzelf praat in de spiegel: hij heeft het advies van een expert nodig
– hoe ga je in discussie met een narcist ? Stap één: sta op. Stap twee: verdwijn

En laat ons wel wezen: een narcist is een beleefdere term voor een zelfzuchtige, manipulatieve, kwaadaardige rotzak zonder ziel.